Ngày Gia đình Việt Nam 28/6: nguồn gốc, ý nghĩa và cách đón tại nhà

Ngày Gia đình Việt Nam là ngày 28 tháng 6 hằng năm, được Thủ tướng Chính phủ quyết định chọn theo Quyết định số 72/2001/QĐ-TTg ký ngày 4 tháng 5 năm 2001. Đây không phải ngày nghỉ lễ, mà là dịp để các gia đình và cộng đồng cùng nhìn lại giá trị của gia đình. Cách đón ý nghĩa nhất thường rất giản dị: một bữa cơm đông đủ, một cuộc gọi về cho ông bà, một câu chuyện cũ của nhà mình được kể lại.

Nguồn gốc: Quyết định 72/2001/QĐ-TTg

Ngày 4 tháng 5 năm 2001, Thủ tướng Phan Văn Khải ký Quyết định số 72/2001/QĐ-TTg về Ngày Gia đình Việt Nam, lấy ngày 28 tháng 6 hằng năm làm Ngày Gia đình Việt Nam. Quyết định nêu mục đích đề cao trách nhiệm của các cấp, các ngành và toàn xã hội trong việc xây dựng gia đình và giao các bộ, ngành, đoàn thể cùng địa phương tổ chức các hoạt động hưởng ứng.

Hiện nay, công tác gia đình thuộc phạm vi quản lý của Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch. Hằng năm, bộ này thường ban hành kế hoạch, chủ đề hoặc thông điệp cho dịp 28/6, và các địa phương tổ chức hội thi, ngày hội gia đình, tôn vinh gia đình tiêu biểu. Các văn bản phổ biến ít khi giải thích vì sao chọn đúng ngày 28/6, nên những câu chuyện truyền miệng về lý do chọn ngày nên được nghe với sự dè dặt.

Ngày Quốc tế Gia đình 15/5 và các ngày tương tự

Việt Nam không phải nơi duy nhất có một ngày dành cho gia đình. Năm 1993, Đại hội đồng Liên Hợp Quốc thông qua nghị quyết lấy ngày 15 tháng 5 hằng năm làm Ngày Quốc tế Gia đình; năm 1994 được Liên Hợp Quốc chọn là Năm Quốc tế Gia đình.

Ở Việt Nam, tháng Sáu cũng là thời điểm diễn ra Tháng hành động quốc gia về phòng, chống bạo lực gia đình, nên nhiều hoạt động dịp 28/6 lồng ghép thông điệp về một gia đình an toàn, không bạo lực.

Gia đình trong văn hoá Việt

Người Việt xưa nay coi gia đình là gốc rễ. Ca dao có những câu ai cũng thuộc:

Công cha như núi Thái Sơn / Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra.

Anh em như thể tay chân / Rách lành đùm bọc, dở hay đỡ đần.

Gia đình Việt ngày nay đa dạng hơn nhiều so với hình mẫu "tam đại đồng đường" ngày trước: có nhà hai thế hệ ở thành phố, nhà ba thế hệ ở quê, gia đình đơn thân, gia đình tái hôn, vợ chồng chưa có con, con cái làm việc xa nhà. Ngày Gia đình là dịp nhắc rằng mọi kiểu gia đình đều cần được quan tâm và gắn kết, không có một khuôn mẫu duy nhất.

Đón Ngày Gia đình tại nhà: những việc nhỏ có ý nghĩa

Ngày 28/6 thường rơi vào ngày làm việc, nên những hoạt động đơn giản, làm được buổi tối, thường hợp hơn kế hoạch lớn:

• Một bữa cơm đủ mặt: ai cũng về ăn tối, tắt tivi, mỗi người góp một món hoặc một việc.
• Gọi cho người ở xa: ông bà ở quê, anh chị em làm việc nơi khác. Một cuộc gọi video cả nhà cùng nói chuyện.
• Kể một chuyện cũ của gia đình: bố mẹ gặp nhau thế nào, ngày xưa ông bà sống ra sao. Trẻ thường thích nghe những chuyện này hơn người lớn nghĩ.
• Chụp một tấm ảnh cả nhà ở cùng một chỗ mỗi năm; nhiều nhà lấy 28/6 làm ngày chụp ảnh thường niên.
• Viết vài dòng cho nhau: mỗi người viết một điều mình biết ơn ở một thành viên khác, đọc to trong bữa cơm.
• Xem lại album cũ cùng nhau, để ông bà hoặc bố mẹ kể về từng tấm.

Một buổi tối 28/6 gợi ý

Không cần kế hoạch lớn. Một buổi tối hai tiếng là đủ để cả nhà có một dịp nhớ:

• Trước bữa tối: mỗi người góp một phần, người nấu, người dọn bàn, trẻ nhỏ xếp bát đũa hoặc hái vài bông hoa cắm lọ.
• Trong bữa ăn: tắt tivi, đặt điện thoại sang một bên. Mỗi người kể một chuyện vui của nhà mình trong năm qua.
• Sau bữa ăn: gọi video cho ông bà hoặc người thân ở xa, để họ cùng "ngồi" vào bàn trong vài phút.
• Trước khi đi ngủ: chụp một tấm ảnh cả nhà, ghi ngày tháng, cất vào thư mục ảnh thường niên.

Với gia đình có con lớn đi làm xa, có thể dời sang cuối tuần gần nhất. Điều quan trọng là mọi người cùng biết đây là dịp của cả nhà, chứ không phải ngày chính xác trên lịch.

Khi gia đình không trọn vẹn

Với nhiều người, một ngày dành cho gia đình có thể gợi buồn: người vừa mất cha mẹ, người xa nhà không về được, người đang có xích mích với người thân, trẻ sống với một bên bố hoặc mẹ. Một vài gợi ý:

• "Gia đình" có thể hiểu rộng: những người mình thương và tin cậy, kể cả bạn bè thân, thầy cô, hàng xóm.
• Ngày này có thể dùng để tưởng nhớ người đã khuất, bằng một món họ thích hay một câu chuyện về họ.
• Không cần ép mình hoà giải ngay trong một ngày; một tin nhắn hỏi thăm ngắn đôi khi là bước đầu đủ.
• Nếu trong gia đình có bạo lực, an toàn là điều quan trọng nhất; hãy tìm sự giúp đỡ từ chính quyền địa phương, người tin cậy hoặc chuyên gia. Trẻ em bị bạo hành, xâm hại có thể gọi Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111.

Góc nhìn hôm nay

Một ngày trong năm không làm nên sự gắn kết; những bữa cơm, cuộc gọi, lần hỏi han trong 364 ngày còn lại mới làm. Nhưng một ngày có tên gọi giúp ta dừng lại và hỏi: nhà mình có việc gì muốn làm cùng nhau mà lâu rồi chưa làm? Nhiều nhà lấy 28/6 làm "ngày cố định" cho một truyền thống riêng: chụp ảnh thường niên, trồng thêm một cây, ghi một trang vào sổ gia đình. Cái hay của ngày cố định là năm nào cũng có, không cần nhớ hay bàn lại.

Ai muốn tìm hiểu thêm các hoạt động chính thức có thể theo dõi thông tin từ Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch và trung tâm văn hoá ở địa phương mình vào dịp cuối tháng Sáu.