Vợ chồng cùng làm việc tại nhà sống chung được lâu khi chia rõ ba thứ: góc làm việc của mỗi người, lịch giờ họp và giờ tập trung, và cách xử lý tiếng ồn. Thêm vào đó là một ranh giới giữa giờ làm và giờ nhà, để hai người không thành đồng nghiệp ngồi cạnh nhau cả ngày rồi tối đến hết chuyện để nói. Cùng ở nhà có thể là cơ hội gần nhau hơn, nếu được sắp xếp có chủ đích.
Một kiểu sống chung mới
Làm việc từ xa đã có từ trước, nhưng đợt dịch COVID-19 năm 2020–2021 làm nó phổ biến chưa từng có. Hàng triệu cặp vợ chồng trên thế giới, trong đó có nhiều gia đình ở Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, lần đầu cùng làm việc trong một căn hộ, có khi kèm con học trực tuyến. Sau dịch, nhiều người tiếp tục làm tại nhà toàn thời gian hoặc vài ngày mỗi tuần; người làm tự do, buôn bán trực tuyến, viết lách, thiết kế, lập trình vốn đã làm ở nhà từ lâu.
Trải nghiệm đó cho thấy hai điều: ở gần nhau cả ngày không tự động làm vợ chồng gần nhau hơn, và những va chạm nhỏ (tiếng gõ phím, cuộc gọi to, ai dùng bàn ăn) có thể tích lại thành căng thẳng lớn nếu không được nói ra.
Chia góc: mỗi người một "văn phòng"
Lý tưởng là hai phòng riêng, nhưng phần lớn gia đình không có điều kiện đó. Vẫn có cách:
| Hoàn cảnh | Cách bố trí |
|---|---|
| Có hai phòng | Mỗi người một phòng, người họp nhiều chọn phòng kín hơn |
| Một phòng ngủ, một phòng khách | Một người ở bàn phòng khách, người kia bàn nhỏ cạnh cửa sổ phòng ngủ; tránh làm việc trên giường |
| Căn hộ một phòng | Hai bàn quay lưng vào nhau hoặc đặt hai góc chéo; dùng kệ sách, rèm làm vách ngăn nhẹ |
| Chỉ có bàn ăn | Chia hai đầu bàn, mỗi người một khay đựng đồ, cuối ngày dọn sạch để bàn trở lại là bàn ăn |
Quy tắc chung: ai cũng cần một chỗ cố định, ghế ngồi đúng tư thế và ánh sáng đủ. Ngồi sofa gõ máy tính cả ngày sẽ đau lưng, và người đau lưng thì dễ cáu.
Chia giờ: lịch họp và giờ tập trung
- Xem lịch nhau mỗi sáng. Năm phút trong bữa sáng: "Hôm nay anh họp lúc 9 giờ và 2 giờ", "Em cần yên tĩnh từ 10 đến 12 để viết báo cáo". Đơn giản nhưng tránh được phần lớn va chạm.
- Lịch dùng chung: nếu lịch họp dày, chia sẻ lịch làm việc trên điện thoại cho nhau xem.
- Tín hiệu "đang họp": một tấm thẻ treo cửa, một chiếc đèn nhỏ bật lên, hoặc đơn giản là đeo tai nghe chụp. Người kia biết lúc này không nên hỏi chuyện.
- Giờ tập trung của mỗi người: người làm sáng tạo, viết lách cần những khối thời gian dài không bị cắt. Hãy tôn trọng khối giờ đó của nhau như tôn trọng cuộc họp.
Chia tiếng ồn
Tiếng ồn là nguồn va chạm số một. Một người gọi điện to cả ngày, người kia cần im lặng để nghĩ.
- Tai nghe chống ồn cho người cần tập trung; tai nghe có micro cho người họp nhiều, để không phải bật loa ngoài.
- Cuộc gọi dài nên ra phòng khác, ban công, hoặc đi bộ vừa nghe vừa nói nếu không cần nhìn màn hình.
- Thảm, rèm, sách giúp giảm tiếng vang trong căn phòng trống.
- Bàn phím, nhạc nền: hỏi nhau xem điều gì làm người kia khó chịu; nhiều khi chỉ một tiếng gõ phím cơ to là đủ làm người kia bực cả buổi.
Ranh giới giữa giờ làm và giờ nhà
Khi làm ở nhà, công việc dễ tràn sang buổi tối, cuối tuần. Với hai người cùng làm ở nhà, nguy cơ cao hơn: cả hai đều chưa "tan làm" thì không ai kéo ai ra khỏi máy tính.
- Giờ tan làm chung: thống nhất một giờ cả hai cùng gập máy, ví dụ 6 giờ chiều, trừ ngày đặc biệt.
- Nghi thức "đi làm về": một vòng đi bộ quanh khu phố, thay quần áo, tắm. Nhiều người làm tại nhà dùng cách này để não hiểu rằng ngày làm việc đã xong.
- Không bàn công việc trong bữa tối, hoặc giới hạn mười phút "kể chuyện công ty" rồi chuyển chủ đề.
- Dọn chỗ làm việc: nhất là khi làm ở bàn ăn, cất máy tính đi để bàn trở lại là chỗ của gia đình.
Biến cùng ở nhà thành cơ hội gần nhau
Làm việc tại nhà lấy đi thời gian đi lại, và nếu dùng khéo, có thể trả lại cho hai người những khoảnh khắc mà vợ chồng đi làm văn phòng không có:
- Bữa trưa chung: nấu đơn giản hoặc ăn ở quán gần nhà, không mang máy tính theo.
- Giải lao cùng nhau: mười lăm phút pha trà buổi chiều, ra ban công tưới cây.
- Đi bộ sau giờ làm: thay cho quãng đường đi làm về đã mất.
- Đồng nghiệp tạm thời: thỉnh thoảng nhờ người kia đọc giúp một email khó, góp ý một bài thuyết trình. Hiểu công việc của nhau hơn giúp thông cảm hơn khi người kia căng thẳng.
Nhưng cũng đừng ép ở bên nhau suốt. Ngồi chung một phòng tám tiếng không phải là "thời gian chất lượng". Một buổi tối mỗi người đi gặp bạn riêng có khi tốt cho cả hai.
Việc nhà và con cái khi cả hai ở nhà
Ở nhà cả ngày dễ khiến một người, thường là người có lịch linh hoạt hơn, bị coi mặc nhiên là người lo cơm nước, giặt giũ, đón con. Cả hai đều đang làm việc; hãy chia việc nhà như khi cả hai đi làm văn phòng, và xem lại nếu một người thấy quá tải. Khi con học trực tuyến hoặc nghỉ hè, cần thống nhất ai "trực" con khung giờ nào.
Sức khoẻ khi làm việc tại nhà
- Bàn ghế đúng chiều cao, màn hình ngang tầm mắt, nghỉ đứng dậy đi lại mỗi giờ.
- Ra ngoài ít nhất một lần mỗi ngày, nhận ánh sáng tự nhiên.
- Dây sạc, ổ cắm kéo dài: gom gọn, không để vắt ngang lối đi, nhất là nhà có trẻ nhỏ.
- Nếu thấy cô đơn, buồn bã kéo dài khi làm việc tại nhà, nói với người kia và cân nhắc đổi môi trường (quán cà phê, không gian làm việc chung) một vài ngày; nếu kéo dài, gặp chuyên gia.
Góc nhìn hôm nay
Cùng làm việc tại nhà là phép thử nhỏ của hôn nhân: hai người phải nói rõ nhu cầu của mình, tôn trọng không gian của người kia và chủ động tạo khoảnh khắc chung. Những cặp làm được điều này thường thấy họ hiểu công việc, nhịp sống của nhau rõ hơn bao giờ hết. Bắt đầu đơn giản: sáng mai, trong bữa sáng, hỏi người kia "hôm nay lịch của anh/em thế nào?".
Câu hỏi thường gặp
Vợ chồng cùng làm việc tại nhà nên bố trí chỗ ngồi thế nào?
Mỗi người cần một chỗ cố định có ghế đúng tư thế và đủ sáng. Nếu nhà nhỏ, đặt hai bàn quay lưng vào nhau hoặc ở hai góc chéo, dùng kệ sách, rèm làm vách ngăn nhẹ; người họp nhiều nên ngồi ở chỗ kín hơn.
Làm sao tránh làm phiền nhau khi một người họp trực tuyến?
Xem lịch họp của nhau mỗi sáng, dùng tín hiệu "đang họp" như thẻ treo cửa hoặc tai nghe chụp, và dùng tai nghe có micro thay cho loa ngoài. Cuộc gọi dài nên ra phòng khác hoặc ban công.
Làm việc tại nhà sao cho không lấn sang giờ gia đình?
Thống nhất giờ tan làm chung, tạo nghi thức "đi làm về" như đi bộ một vòng hay thay quần áo, dọn máy tính khỏi bàn ăn và giới hạn chuyện công việc trong bữa tối.
Ở nhà cả ngày có làm vợ chồng gần nhau hơn không?
Không tự động. Ở gần nhau nhiều giờ không đồng nghĩa với thời gian chất lượng. Những khoảnh khắc có chủ đích như bữa trưa chung, giải lao cùng nhau, đi bộ sau giờ làm mới tạo ra sự gần gũi.
Ai lo việc nhà khi cả hai cùng làm ở nhà?
Cả hai đều đang làm việc nên việc nhà cần được chia như khi đi làm văn phòng. Tránh mặc định người có lịch linh hoạt hơn phải gánh hết, và xem lại cách chia khi một người thấy quá tải.
