Bố và con gái: gần gũi qua từng tuổi, từ lúc bế ẵm đến khi con lớn

Bố và con gái gần nhau nhất khi bố có mặt đều đặn, cùng con làm những việc cụ thể, và thay đổi cách ở bên theo từng tuổi của con: bế ẵm và chơi đùa lúc nhỏ, làm việc cùng nhau lúc đi học, lắng nghe mà không phán xét lúc tuổi teen, rồi thành hai người lớn tôn trọng nhau khi con trưởng thành. Không có công thức riêng cho "bố có con gái"; có những ngộ nhận cần bỏ và những khoảng thời gian nên giữ.

Bỏ trước vài ngộ nhận

Nhiều ông bố Việt lớn lên với ý nghĩ "con gái thì gần mẹ, bố lo kiếm tiền là được". Câu "con gái là con người ta" còn làm vài người vô tình giữ khoảng cách. Thực tế, con gái cần bố ở bên không kém con trai, và không có lý do gì để mối quan hệ bố – con gái phải nhạt dần theo tuổi.

Ngộ nhận thứ hai là bố chỉ nên làm "việc của đàn ông" với con trai, còn với con gái thì chỉ cưng chiều. Con gái hoàn toàn có thể cùng bố sửa xe, câu cá, đá bóng, cũng như bố có thể cùng con tết tóc, nấu chè, vẽ tranh. Chọn việc theo sở thích của hai bố con, không theo giới.

Ngộ nhận thứ ba: "con lớn rồi, bố nên tránh ra". Khi con bước vào tuổi dậy thì, nhiều ông bố lúng túng và lùi xa. Ranh giới về cơ thể và riêng tư thì cần tôn trọng — gõ cửa, không bình phẩm ngoại hình — nhưng lùi xa về tình cảm lại khiến con nghĩ bố không còn quan tâm.

Từng tuổi, một kiểu gần gũi

Những năm đầu: bố không phải "người phụ"

Em bé không phân biệt việc của bố hay của mẹ. Ông bố nào tắm, cho ăn, ru ngủ thường xuyên thì con sẽ tìm đến ông ấy khi cần dỗ dành. Các nghiên cứu về vai trò người cha, như những công trình của Michael Lamb từ thập niên 1970, cho thấy trẻ gắn bó được với cả bố lẫn mẹ, và bố chăm sóc nhiều thì gắn bó càng chắc.

Tuổi đi học: làm cùng nhau

Đây là quãng tuổi con hào hứng nhất với việc "được làm như người lớn". Đưa con cùng thay bóng đèn (bố cầm thang, con đưa bóng), cùng rửa xe, cùng đi chợ. Cho con thấy bố tin con làm được việc thật. Một câu khen đúng việc ("con giữ ốc chắc tay đấy") đáng hơn mười câu "con gái bố giỏi quá".

Tuổi teen: giữ cửa mở

Tuổi teen là lúc nhiều bố con xa nhau nhất. Con có thế giới riêng, đôi khi cáu kỉnh, đóng cửa phòng. Đây không phải lúc bố rút lui mà là lúc bố đổi cách: ít câu hỏi dồn dập, nhiều khoảng ngồi cạnh. Chở con đi học, ăn bát phở sáng, cùng xem một trận bóng chuyền con thích — câu chuyện thường tự đến trong những lúc như vậy.

Điều con gái tuổi teen hay nhắc nhất khi được hỏi về bố là: "bố có nghe mình nói hết không" và "bố có chê mình không". Một ông bố không bình phẩm cân nặng, quần áo hay bạn trai của con bằng giọng giễu cợt đã làm được nhiều hơn mình nghĩ.

Khi con đã lớn

Khi con đi học xa, đi làm, lấy chồng, mối quan hệ chuyển thành hai người lớn. Ông bố nào học được cách hỏi "con nghĩ sao?" thay vì "bố bảo này" sẽ được con tìm đến để bàn chuyện thật. Một chuyến đi riêng hai bố con, một bữa nhậu nhẹ, một buổi đi câu — với con gái đã ngoài hai mươi, đó thường là kỷ niệm rất sâu.

Mười việc bố và con gái có thể làm cùng nhau

1. Đi bộ buổi tối quanh khu, mỗi người kể một chuyện trong ngày.
2. Nấu một món "đặc sản của bố" và dạy con làm lại.
3. Cùng sửa một món đồ hỏng trong nhà.
4. Đi câu cá hoặc ngồi ngắm sông ở công viên.
5. Đạp xe sáng Chủ nhật.
6. Cùng chọn và đọc một cuốn sách, rồi bàn về nó.
7. Học cùng một môn: bơi, cầu lông, đàn guitar.
8. Cùng làm một cuốn album ảnh của hai bố con qua các năm.
9. Một "buổi hẹn bố con" mỗi tháng: con chọn địa điểm, bố trả tiền.
10. Cùng làm tình nguyện một buổi ở mái ấm, ngày hội dọn rác.

Khi bố ít ở nhà

Nhiều ông bố đi làm xa, làm ca đêm, đi tàu biển hay xuất khẩu lao động. Khoảng cách không xoá được gắn bó nếu bố giữ liên lạc đều. Gọi video vào một giờ cố định, kể chuyện bố đang làm gì, hỏi con một câu cụ thể về tuần của con. Khi về, dành hẳn một buổi cho riêng con thay vì chỉ ngồi chung với cả nhà.

Gia đình mẹ đơn thân, bố mất hoặc không ở cùng cũng không có nghĩa là con gái "thiếu" điều gì không bù được. Ông, chú, cậu, thầy cô hay người lớn tin cậy khác đều có thể cùng con làm những việc trên. Điều trẻ cần là những người lớn ổn định, quan tâm, không nhất thiết đúng một khuôn mẫu.

Những điều nên tránh

• Đùa về ngoại hình hoặc cân nặng của con, kể cả khi bố nghĩ là trêu yêu.
• Chỉ khen con xinh mà ít khen con cố gắng, khéo tay, can đảm.
• Đe doạ bạn trai của con như một trò đùa — điều này khiến con giấu bố chuyện tình cảm.
• Để mẹ làm "người đưa tin" giữa bố và con. Có chuyện gì bố nên nói trực tiếp.

Kể cho con nghe chuyện của bố

Nhiều con gái lớn lên biết rất ít về bố: bố từng mơ làm nghề gì, hồi trẻ bố chơi với ai, bố đã sợ hãi điều gì. Ông bố Việt thường ngại kể, sợ "mất uy". Thực ra, khi bố kể một lần mình thi trượt, một lần mình bị bạn bỏ rơi, con gái thấy bố gần hơn chứ không nhỏ đi. Con cũng học được rằng vấp ngã là chuyện người lớn nào cũng từng trải qua.

Có thể bắt đầu bằng đồ vật: một tấm ảnh cũ, chiếc đồng hồ của ông nội, cuốn sổ thời đi học. Ngồi cùng con lật album, kể chuyện từng tấm. Với con gái đã lớn, những buổi ấy thường được nhớ rất lâu — và đến lượt con có con, con sẽ kể lại những chuyện đó cho cháu.

Góc nhìn hôm nay

Ông bố Việt hôm nay đi họp phụ huynh, đưa con đi học, nấu cơm nhiều hơn thế hệ trước. Đó là thay đổi tốt cho con gái lẫn con trai. Nếu bố thấy mình đã xa con, có thể bắt đầu lại rất nhỏ: một lời mời đi ăn sáng, một tin nhắn hỏi con dạo này nghe nhạc gì. Ngày Gia đình Việt Nam 28/6 hay sinh nhật con là dịp tự nhiên để mở lời.

Nếu mối quan hệ có tổn thương sâu, hoặc con có dấu hiệu buồn chán, tự làm hại mình, hãy tìm đến chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ. Thời gian bên nhau là nền tốt, nhưng không thay được hỗ trợ chuyên môn.